Franciszek , Józef , Maria – czyli dzwony kościelne, radzanowskiej świątyni

  

Franciszek , Józef , Maria-

czyli dzwony kościelne, radzanowskiej świątyni

 

 

Ksiądz proboszcz Józef Jagodziński w kronice parafii opisał proces zakupienia, zamontowania i uroczystości konsekracji trzech dzwonów zakupionych u Felczyńskich , umieszczonych na wieży obecnego kościoła parafialnego. Wielka chwila dla parafian , ale także ważny materiał dla badaczy gdyż w uroczystościach brało udział wielu parafian , których nazwiska odnotowano w poniższym tekście .

,,Uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego 1931 r.

     Poświęcenie dzwonów. Dzwony zostały zrabowane przez zaborców w czasie okupacji . Pozostawiono jeden mały, zawieszony w nowobudującym się kościele w okienku frontowym. Myśl nabycia dzwonów nigdy nie opuszczała parafian. Mój poprzednik , ks. prob. Zalewski zarządził zbiórkę pieniężną i w naturze         ( mosiądz i miedź) wśród parafian radzanowskich. Jakie ogólne wyniki zbiórki nie wiem – zastałem w piwnicy kilka palet z miedzią i mosiądzem. W związku z wymurowaniem chóru , a co za tem idzie i za wzniesienie wieży nastręczyła się kwestia zakupu nowych dzwonów i umieszczenie takowych w wieży kościelnej. Komitet poparł mój projekt . Zwróciłem się do Stoczni Gdańskiej  i do Br. Felczyńskich w Kałuszu te bowiem tylko firmy otrzymały  […] P.K. W. Przeprowadziliśmy  dość długa i obszerna korespondencję ( świadczą o tem akta) aż na posiedzeniu Komitetu zapadła uchwała , aby dzwony sprowadzić od B-ci Felczyńskich z Kałusza. Przybył przedstawiciel firmy, umowa została zawarta. Za miedz i mosiądz otrzymałem od firmy 1000 zł , zebrano wśród parafian jednorazowo dobra rolnych ofiar 1300 zł, jak dużo jeszcze pozostało do uregulowania . Dzwony firma miała nadesłać za Wielkanoc, aby w dniu Zmartwychwstania Pańskiego  nowe dzwony obwieściły parafii tę radosna chwilę. Otrzymujemy wiadomość ,że dzwony przybyły na stację Mława. Zgłosiło się kilka wiosek , chcących dostąpić tego zaszczytu  , aby przywieść dzwony na miejsce – wybrałem Wróblewo, gdyż mieszkańcy tej wioski pierwsi się zgłosili. W piątek przed Palmowa Niedzielą wyruszyły furmanki po dzwony do Mławy, wieczorem przybyły do Wróblewa, tu zanocowano – następnego dnia wozy przybrane wieńcami i zielenią , konie przybrane w wstęgi, wyruszyły do Radzanowa. Ponieważ mostu między Radzanówkiem i Radzanowem  nie było, dzwony prowadzono przez Ratowo , Drzazgę, Wygodę. Ludzie procesjonalnie wyruszyli za cmentarz na powitanie tak dawno oczekiwanych dzwonów. Złożono takowe przed nowym kościołem , a cieśla p. Antoni Szuliński z Siekluk pod Płońskiem, zobowiązał się dzwony zawiesić na rusztowaniu, aby w dniu następnym mogła się odbyć uroczysta konsekracja. W zawieszenie i umocowane dzwony poczęto uderzać … Piękny, dźwięczny głos zharmonizowanych dzwonów rozchodził się daleko po parafii. Ludzie wybiegali z domów , nie wiedząc co się dzieje, a domyśliwszy się ,że to dzwony radzanowskie  dzwonią rzucali się z radości sobie w obcięcia, że doczekali tej radosnej chwili.. Następnego dnia ks. proboszcz ,, mido escisevipali” ,bo taka miał […], dokonał konsekracji dzwonów. Palmowa Niedziela … Ludu zebrało się wiele. Zastosowałem tu zwyczaj praktyczny  bardzo zapraszania rodziców chrzestnych dla konsekrowanych dzwonów – zaprosiłem – 160 par  z pośród parafian  a i z poza parafii , o ile wdziałem chętnych  – przymocowano do każdego dzwonu szarfę klikadziesiątmetrów  długości , za która rodzice chrzestni trzymali  w czasie obrzędu konsekracyjnego. Trzy olbrzymie ,,węże” ludzi trzymających za wstęgę , wypuściły się aż na Rynek….   Zbierano ofiary . w znakiem rodzice chrzestni musza pamiętać o przyszłości swego chrześniaka , a na chrześniaku tym ciążą duże długi. W ciągu godziny zebrano 2700 złotych! Suma piękna, opłaciły się trudy  i zabiegi. Dzwony noszą imiona : Franciszek , bo kościół i parafia jest   pod wezwaniem św. Franciszka  –  napis na dzwonie tym : ,,W wojnie wszechświatowej zrabowany przez Niemców  zamilkłem – od roku 1931 w Odrodzonej Ojczyźnie  rozpoczynam głosić chwałę Najwyższego.  Następny dzwon nosi imię Józef, bo wszalkiem św. Józef  jest patronem Kościoła powszechnego, , patronem rodzin chrześcijańskich, patronem proboszcza , za którego dzwony zostały sprowadzone –  napis ,, św. Józefie Patronie Kościoła i Rodzin chrześcijańskich módl się za nami” . Trzeci wreszcie dzwon nosi imię Marja z napisem : ,, Anioł Pański zwiastował Pannie Maryji…” ma trzy razy w ciągu dnia wzywać do modlitwy na ,, Anioł Pański” z pośród hojnych ofiarodawców  na czoło wysuwają się pp. Siemiątkowscy z Szreńska 200 zł, pp. Żuchowscy z Glinek – Kazimierzowa 100 zł, inne ofiary mniejsze.

 

 

Dnia 29 marca 1931 roku z upoważnienia Jego Excelencji Ks. Arcybiskupa Syljeneńskiego Biskupa Płockiego Antoniego Juliana Nowowiejskiego , ks. Józef Jagodziński proboszcz parafii Radzanowskiej dokonał konsekracji trzech dzwonów wykonanych w firmie Braci Felczyńskich w Kałuszu.

Pierwszy dzwon wagi 500 kg nosi imię Franciszek , drugi wagi 380 kg imię Józef , trzeci 180 kg  imię Marja. Rodzicami chrzestnymi przy konsekracji wyżej wspomnianych dzwonów były następujące osoby:

Dzwon Franciszek

  1. Zygmunt Radliński z Wróblewa
  2. Marja Abczyńska z Sławęcina
  3. Tadeusz Kozłowski Gołuszyn
  4. Helena Radlińska z Wróblewa
  5. Witosław Borowski z Radzanowa
  6. Jadwiga Abczyńska z Miączyna Małego
  7. Kazimierz Gałczyński z Zieluminka
  8. Józefa Polowa z Radzanowa
  9. Lucjan Osiecki z Głodowa
  10. Zofia Śliwczyńska  z Miłotk
  11. Wacław Rzeszotarski z Stawiszyna
  12. Walentyna Nowacka z Radzanowa
  13. Stanisław Pol z Radzanowa
  14. Juliana Drabczyńska z Bębnowa
  15. Władysław Siemiątkowski z Szreńska
  16. Leokadia Siemiątkowska z Szreńska
  17. Feliks Śliwczyński  z Miłotk
  18. Mieczysława Osiecka z Głodowa
  19. Franciszek Karski z Bielaw Gołuskich
  20. Zofia Bańkówna z Radzimowic
  21. Wiktor Kurowski z Radzanowa
  22. Feliksa Śliwińska z Radzanowa
  23. Ryszard Szymański z Radzanowa
  24. Helena Frankowska z Bielaw
  25. Jan Gierczuk z Dzieczewa
  26. Leontyna Łuszpińska z Glinek
  27. Antoni Drabczyński z Bębnowa
  28. Anastazja Drabczyńska z Bębnowa
  29. Piotr Piotrowski z Luszewa
  30. Helena Karska z Bielaw Gołuskich
  31. Wacław Zaborowski  z Ratowa
  32. Anna Jaworska z Radzanowa
  33. Henryk Byliński z Głodowa
  34. Natalia Kapuścińska z Radzanowa
  35. Henryk Humiecki Trzcińca
  36. Genowefa Borącka z Maryśki
  37. Henryk Szawłowski z Wilewa
  38. Janina Siereniewska z Bieżan
  39. Wacław Ronkiewicz z Bieżan
  40. Marjanna Ronkiewiczowa z Bieżan
  41. Mieczysław Rzeszotarski z Stawiszyna
  42. Genowefa Rzeszotarska z Stawiszyna
  43. Nikodem Ronkiewicz z Bieżan
  44. Helena Szczepańska z Trzcińca
  45. Franciszek Płocharski z Bielaw Złotowskich
  46. Joanna Płocharska z Bielaw Złotowskich
  47. Szczepan Bartkowiak  z Radzanowa
  48. Czesława Bartkowiak  z Radzanowa
  49. Alfons Kłopociński z Radzanowa
  50. Cecylia Brykalska z Radzanowa
  51. Jan Rutecki z Zgliczyna Pobodzego
  52. Marianna Wawrzyńczak z Zgliczyna Pobodzego
  53. Telesfor Ronkiewicz z Bieżan
  54. Marjanna Rybicka z Bieżan
  55. Antoni Traczyk z Józefowa
  56. Marjanna Traczykowa z Józefowa
  57. Władysław Żuchowski z Drzazgi
  58. Serafina Pestowa z Bielaw Złotowski
  59. Feliks Siemiątkowski z Brzeźni
  60. Stefanja Siemiątkowska z Brzeźni
  61. Wincenty Kalman z Glinek
  62. Modesta Trąbczyńska z Glinek
  63. Jan Borowski z Bojanowa
  64. Józefa Borowska z Bojanowa
  65. Piotr Skubiszewski z Radzanowa
  66. Józefa Strupczewska z Radzanowa
  67. Jan Lasocki z Kolonji Łaszewskiej
  68. Katarzyna Lasocka z Kolonji Łaszewskiej
  69. Władysław Szawłowski z Wilewa
  70. Marjanna Gutkowska z Wilewa
  71. Aleksander Bagiński z Radzanowa
  72. Halina Bagińska z Radzanowa
  73. Mieczysław Guzowski z Smólnia
  74. Marjanna Ronkiewiczówna z Smólnia
  75. Julian Grabowski z Radzanowa
  76. Eleonora Brykalska z Radzanowa
  77. Jan Sokalski z Wielunia
  78. Bolesława Kocięcka z Wielunia
  79. Władysław Gosik z Zgliczyn Witowy
  80. Marjanna Dobiesowa z Zgliczyn Witowy
  81. Wincenty Sokolnicki z Wielunia
  82. Marjanna Sokolnicka z Wielunia
  83. Jan Gadziński z Bieżan
  84. Anastazja Gadzińska z Bieżan
  85. Józef Chądzyński z Pełk
  86. Aniela Chądzyńska z Pełk
  87. Leon Dobies z Zgliczyn Witowy
  88. Stefanja Gosik z Zgliczyn Witowy
  89. Antoni Chądzyński z Pełk
  90. Bolesława Chądzyńska z Pełk
  91. Antoni Kalman z Glinek
  92. Franciszka Orzechowska   z Glinek
  93. Józef Żółtowski z Pełk
  94. Marjanna Żółtowska z Pełk
  95. Jan Robaczewski z Bielaw Złotowskich
  96. Katarzyna Robaczewska z Bielaw Złotowskich
  97. Józef Karpiński z Wielunia
  98. Józefowa Karpińska z Wielunia
  99. Teofil Koprowicz z Glinek
  100. Teofilowa Koprowiczowa z Glinek
  101. Franciszek Kamowski z Łopacina
  102. Franciszka Dworakowska z Radzanowa
  103. Bronisław Brykalski z Radzanowa
  104. Genowefa Krucińska z Radzanowa
  105. Jan Turowski z Radzanowa
  106. Genowefa Turowska z Radzanowa
  107. Antoni Pawłowski z Radzanowa
  108. Franciszek Kruciński z Radzanowa
  109. Michalina Kwiatkowska z Radzanowa
  110. Ignacy Rochowicz  z Radzanowa
  111. Stanisława Staniszewska z Radzanowa
  112. Czesław Bagiński z Radzanówka
  113. Juljanna Bagińska z Radzanówka
  114. Adam Fabrykiewicz z Zgliczyna Pobodzego
  115. Jadwiga Witkowska z Zgliczyna Pobodzego
  116. Józef Ziembicki z Glinek
  117. Czesława Orzechowska z Glinek
  118. Ludwik Jasiński z Radzanowa
  119. Joanna Grabowska z Radzanowa
  120. Bolesław Grankowski z Glinek
  121. Czesława Grankowska z Glinek
  122. Ferdynand Żuchowski z Glinek
  123. Natalia Kalmanowa z Glinek
  124. Władysław Nowicki z Trzcińca
  125. Ewa Nowicka z Trzcińca
  126. Teofil Orzechowski z Glinek
  127. Zygmuntowa Sowińska z Glinek
  128. Stanisław Sękowski z Bielaw Złotowskich
  129. Stefanja Sękowska z Bielaw Złotowskich
  130. Franciszek Śliwczyński z Radzanowa
  131. Józefa Kamowska z Łopacina
  132. Ignacy Dąbrowski z Trzcińca
  133. Anna Dąbrowska z Trzcińca
  134. Feliks Śliwiński z Radzanowa
  135. Joanna Albrechcińska z Radzanowa
  136. Teofila Sztrejowa z Radzanowa
  137. Piotr Gadziński z Bieżan
  138. Joanna Ronkiewicz z Bieżan
  139. Czesław Gutkowski z Radzanowa
  140. Michalina Śliwińska z Radzanowa
  141. Zygmunt Tytka z Radzanowa
  142. Franciszka Tytka z Radzanowa
  143. Roman Kopaczewski z Radzanowa
  144. Zofia Sadowska z Radzanowa
  145. Franciszek Zalewski z Trzcińca
  146. Zuzanna Zalewska z Trzcińca
  147. Wacław Sztybor z Bielaw Złotowskich
  148. Wacławowa Sztyborowa z Bielaw Złotowskich
  149. Konstanty Jankowski z Radzanowa
  150. Janina Jankowska z Radzanowa
  151. Franciszek Rejchel z Zgliczyna Pobodzego
  152. Irena Dąbrowska z Trzcińca
  153. Franciszek Piwoński z Radzanowa
  154. Walerja Sidwińska z Radzanowa
  155. Franciszek Rybacki z Radzanowa
  156. Wanda Trojanowska z Radzanowa
  157. Bernard Szmelfenig z Radzanowa
  158. Marjanna Strupczewska z Radzanowa

C.D.N

  Utrwalanie władzy w Radzanowie nad Wkrą

  Utrwalanie władzy w Radzanowie nad Wkrą

Rok 1945 ,to dziwny rok,  w którym jedna okupacja  zostaje zastąpiona drugą. Ks, Józef Jagodziński pisząc w kronice ukazuje dwa światy. Jeden ten widoczny na zdjęciu, drugi to ten który nie godził się z nową rzeczywistością. Ścierały się te siły nad Wkrą.Szeroki temat warty opracowania.

Poniżej zdjęcie wykonane przy domu Dworakowskich gdzie ul.Kozia wpada w Rynek. Fotografię wykonano pomiędzy 1945-1948 r.

Luty  1934 r.,, Rewolucja lutowa” w Radzanowie. Kronika parafii.

Luty  1934 r.,, Rewolucja lutowa” w Radzanowie

Historia to nie tylko sprawy polityczne, gospodarcze itp. ale także sprawy codzienne,, nie zawsze piękne heroiczne . Te mniej wspaniałe, także są częścią życia społeczeństwa i należy takowe  pokazywać ,gdyż wiążą się z przeszłością. W tej części ks. Jagodziński opisał  historie  mająca miejsce w Radzanowie.

  ,,  Od dłuższego czasu mieszkańcy Radzanowa narzekali na plagę kradzieży w naszej osadzie. Nie było dnia, nie było nocy, aby kogoś nie okradziono, kogoś nie poturbowano. Wskazywano palcami na sprawców kradzieży , ale każdy się obawiał rozpocząć akcji , mającej na celu ukrócenie wybryków. A tymczasem złodziejstwo hula , pije, bawi się nie licząc się z niczem i z nikim. Aż oto przebrała się miarka . Pewnego mroźnego lutowego wieczora dwaj z pośród szajki tej : Konstanty S. i Ż , obaj z Radzanowa , uraczywszy się dla kurażu wódka, wybrali się do mieszkania Zygmunta Tytka , mieszkającego na ulicy Mławskiej. Posypały się pogróżki i przekleństwa ze strony napastników, wzięto się do wystawiania okien… Gospodarz , wyskoczywszy przez okno narobił hałasu , każdemu tłumacząc ,ze złodzieje napadli na jego dom i chcieli go zabić . Miarka się przebrała. Zebrały się późna godzina, bo o północy tłumy mieszkańców Radzanowa i wtedy to, podniecenia padło hasło ,, Dać pamiętne złodziejom”  !!! Udano się do mieszkania Konstantego S. , mieszkającego w domu Franciszka Krucińskiego na ulicy Raciąskiej. Ten, słysząc gwar na ulicy, a przeczuwając co by to znaczyć mogło, położył się do łóżka , chcąc upozorować snem swoje alibi. A ponieważ zbliżano się do jego mieszkania , wyskoczywszy w bieliźnie przepłynął rzekę wśród mrozu, nie bacząc na  ostre kry , które raniły jego ciało. Nie zastawszy S. w domu , tłumy ruszyły na ulicę Mławska, do domu Jana Czarneckiego , gdzie mieszkał Ż. . Wyprawa karna pochwyciła Ż. wśród krzyków i razów, których mu nie żałowano, powleczono do aresztu gminnego na vis s vis Bożnicy. Dziwiono się później ,że Ż.  ma twardy łeb, gdyż inny nie wytrzymałby tylu razów Nie zapomniano o pierwszym – znów wyruszono do jego mieszkania. Ten już się nie bronił., stał się posłusznym i w stroju adamowym o północy wśród mrozu, kroczył przez  ulicę Raciąską do aresztu. Wyruszono wreszcie po trzeciego notorycznego złodzieja Cz. z Szreńska, który mieszkał u Heleny Karpińskiej na Poświętnem. Ten powiadomiony przez ,,usłużnych” , w strachy wielkim tak, jak spał, zerwał się i uciekł na cmentarz grzebalny – kara go ominęła. Rozpoczęły się dni gorące , pomimo mrozu lutowego.                  Narady , śledztwa, , protokoły, ale radzanowiacy postanowili za wszelka cenę sprawę doprowadzić do końca – usunąć złodziejów z Radzanowa. Literalnie co noc , poczynając od dnia pamiętnej wyprawy i rozprawy, kilkunastu gospodarzy sprawowało wartę. Napiętnowany mógł chodzić po ulicy do 10 tej wieczorem, gdyby go zauważano później  kara by go nie ominęła. Byli jeszcze bardziej gorliwi, którzy po 10 tej godz. Sprawdzali, czy wyżej wzmiankowani  są w domu. I rzeczywiście osiągnięto cel, bo złodziejaszki […] nie mogąc uprawiać ,, rzemiosła” swego, woleli opuścić niegościnny Radzanów, niż siedzieć,, bezczynnie”. Jeden  po drugim wyprowadzał się z Radzanowa. Cz. do Wiadrowa około Żuromina, Ż. do Bieżunia , S. do Bońkowa par. Szreńsk. Oczyściło się powietrze . Od tej chwili uspokoiło się w naszej osadzie  – nikt nie narzekał , że go okradziono, spokój panuje wśród nocy na ulicach. Wprawdzie pozostało jeszcze kilku mniej znacznych ,, młodych” , ale ci nauczeni doświadczeniem siedzą spokojnie. ”  

Zamek – grodzisko w Radzanowie

Zamek – grodzisko w Radzanowie

Nazwa Zamek dla każdego kto zna Radzanów lub tu kiedyś przebywał nie jest obca. W zakolu meandrycznie płynącej Wkry, na północ od kościoła parafialnego , otoczony drzewami znajduje się wał ziemny o kształcie czworokąta. Usypany został przez człowieka, co doskonale widać. Jednak jak wyglądał pierwotnie? w jakim celu został wybudowany? co mogło się tam znajdować? Wiele jest hipotez lecz brak jest jednoznacznych odpowiedzi popartych badaniami archeologicznymi.

Grodzisko zwane zamkiem mogło być z pewnością miejscem schronienia dla ludności Radzanowa i okolic, biorąc pod uwagę  ,że  znajduje się w pasie nadgranicznym. Najpierw działania Prusów, Jaćwingów, a następnie Krzyżackie, zmuszały do tego by powstawały miejsca schronienia i obrony. Tu mamy do czynienia z konstrukcją drewniano -ziemną wczesnośredniowieczną jak wielu powtarza.Jednak czy to jest to .

Druga hipoteza to siedziba właścicieli miejscowości – rodu Radzanowskich z Pawłem z Radzanowa na czele. Patrząc jak powyżej spełniała by właśnie tę funkcję. Tu jednak potrzebne byłyby wykopaliska i badania archeologiczne.

Trzecia kolejna teoria wiąże się ze starymi mapami, gdzie grodzisko zostało w XIX wieku opisane jako ,,wały szwedzkie”. Podczas potopu szwedzkiego, szczególnie w drugiej jej części uaktywnia się partyzantka  przeciwko wojskom Karola Gustawa. Żołdacy skandynawscy mogli by się więc bezpieczniej czuć nie w samym Radzanowie, który zresztą wcześniej zniszczyli, lecz pomiędzy wałami w zakolu rzeki Wkry.

Na dzień dzisiejszy tylko najstarsi żyjący mieszkańcy i ci ,którzy spędzili tu dzieciństwo pamiętają jak to miejsce wyglądało, gdyż w drugiej połowie lat 70 tych XX wieku miejscowe władze postanowiły zaadoptować to miejsce dla celów rekreacyjnych. Pierwotne warstwy archeologiczne zostały na trwałe unicestwione. Pracę przerwano po interwencji konserwatora zabytków. Pozostało tylko kilka zdjęć z tego,,czynu społecznego” na Zamku.

 

 

Radzanów i okolica na starej fotografii cz. 5

Radzanów i okolica na starej fotografii cz. 5

   Zdjęcia związane ze szkołą, to w każdym z albumów stała pozycja. Przywołują wspomnienia z tamtych lat o kolegach i koleżankach ze szkolnej ławy, czy też o  wydarzeniach jakich byliśmy uczestnikami, które współtworzyliśmy. Wycieczki szkolne to także obszar wielu retrospekcji utrwalonych w tamtym okresie.

Młodzież ze Szkoły Podstawowej w Radzanowie z opiekunami na wycieczce – Malbork – początek lat 70 XX w.

Przed wejściem do  budynku szkoły – Radzanów

Może kogoś rozpoznajecie? Jesli tak to proszę o wpis w komentarzu.

Radzanów w dwudziestoleciu międzywojennym

Radzanów w dwudziestoleciu międzywojennym

Wykaz ludności Radzanowa za lata 1919 -1939  utrwalonych w aktach stanu cywilnego spisanych przez księży proboszczów Zalewskiego i Jagodzińskiego w Aktach Zmarłych parafii Radzanów wg profesji jakimi się zajmowali.

Przeszukując  archiwalia związane z historia Radzanowa i najbliższych okolic spotykałem nazwiska rodzin , które do dnia dzisiejszego zamieszkują na tym terenie. Dlatego zdecydowałem się przyjrzeć dokładnie ludziom i ich profesjom , które pozwoliły mi wysnuć wnioski czym tez się zajmowała ludność  miejscowości w dwudziestoleciu międzywojennym.  

Wśród mieszkańców prym  wiodła ludność pracująca w sektorze rolniczym i przetwórczym . Rolnicy i wyrobnicy zwani później robotnikami to większa część tej społeczności. Zajmowali się oni produkcja przeważnie zboża , które następnie było przerabiane na mąkę. Odbiorcami, której  był nie tylko rynek lokalny . Trafiała ona także na zewnątrz między innymi  do Mławy, Płocka czy także Warszawy. Ruch w interesie młynarskim był więc duży. Zarobione fundusze inwestowano , dlatego także w Radzanowie występują liczne rzesze murarzy i strycharz. Powstawały  piekarnie, stolarnie , działali rymarze ,pracowali stelmachowie. Ukazuje to więc duży potencjał jak również rozwój . Gmina Radzanów z siedzibą w Ratowie na możliwości II RP  działa sprawnie . Ma wykwalifikowanych urzędników, urząd pocztowy, posterunek Policji , Szkołę Podstawową z filiami. Ludzie ci stanowią warstwę średnia inteligencką .

 

Elementem rzucającym się bezwzględnie jest jeszcze niewielka emancypacja kobiet. Większości spraw obowiązki urzędowe załatwiali mężczyźni, dlatego mamy bardzo mało informacji o paniach z ówczesnego Radzanowa.

Również co trzeba nadmienić Akta Zmarłych obejmują tylko  katolicka cześć mieszkańców  Radzanowa. Akta dotyczące społeczności judaistycznej wymagają odrębnej kwerendy i wtedy można uzyskać szerszy obraz społeczeństwa  znad Wkry.

 

 

Nazwisko Imię Profesja

 

Strupczewski ? Bednarz
Zembrzycki Stanisław Blacharz
Duklanowski Antoni Drobny kupiec
Dworakowski Władysław Drobny kupiec – Prezes OSP
Łączyński Paweł Drobny kupiec
Pawłowski Jan Drobny kupiec
Pawłowski Antoni Drobny kupiec
Zdunkiewicz Jan Felczer
Kawczyński Leon Fryzjer
Traczyk Aleksander Gajowy
Bagiński Teofil Handlowiec
Nowicki Antoni Kominiarz
Nowicki Antoni Kominiarz
Falkowski Marian Kościelny
Fabrykiewicz Jan Kościelny R
Byliński Emil Kowal
Różycki Wacław Kowal
Gawliński Franciszek Krawiec
Żurawski Adam Krawiec
Chodubska Eufemia Kupcowa
Chrzanowski Stefan Pracownik Młyna
Śniegocki Wacław Listonosz
Bieniewicz Józef Młynarz
Brykalski Stanisław Młynarz
Brykalski Bronisław Młynarz
Koch Feliks Młynarz
Lewandowski Bolesław Młynarz
Marcinkowski Konstanty Młynarz
Michalski Władysław Młynarz
Pruchniewski Feliks Młynarz
Więckiewicz Teodor Młynarz
Więckiewicz Piotr Młynarz
Więckiewicz Apolinary Młynarz
Zacholski Adam Młynarz
Zwierzchlewski Adam Młynarz
Więckiewicz Teodor Młynarz
Koracki Aleksander Mularz
Szmelfenig Józef Mularz
Furmański Karol Murarz
Jankowski Franciszek Murarz
Lisek Jan Murarz
Miałkowski Antoni Murarz
Sadowski Bronisław Murarz
Szmelfenig Adam Murarz
Szmelfenig Jan Murarz
Pol Stanisław Nauczyciel
Wojciechowski Józef Nauczyciel
Zalewski Feliks Nauczyciel
Bral Władysław Nauczyciel T
Komór Jan Nauczyciel T
Brykalski Ignacy Organista
Lachowicz Zenon Piekarz
Pesta Antoni Piekarz
Pesta Józef Piekarz
Śliwczyński Antoni Piekarz
Żółtowski Jan Piekarz
Osiński Edmund Saturian Pisarz gminy
Majek Stanisław Plutonowy 79 pp Słonim
Bartkowiak Szczepan Policjant
Gniadek Aleksander Policjant
Józefowicz Józef Policjant
Zdunkiewicz Jan Propinator
Gawliński Feliks Przemysłowiec
Zdunkiewicz Jan Restaurator
Bejer Antoni Robotnik
Byller Józef Robotnik
Cesmajtys Stanisław Robotnik
Falkowski Marcin Robotnik
Gontarek Wawrzyniec Robotnik
Grzywiński Stanisław Robotnik
Karpiński Aleksander Robotnik
Kolos Hipolit Robotnik
Kolos Henryk Robotnik
Kubiński Stefan Robotnik
Laskowski Stanisław Robotnik
Nidzgorski Jan Robotnik
Radka Stefan Robotnik
Sobolewski Konstanty Robotnik
Staniszewski Szczepan Robotnik
Teczkowski Albin Robotnik
Wiński Tadeusz Robotnik
Aniszewski Jan Rolnik
Aniszewski Stanisław Rolnik
Antoszewski Czesław Rolnik
Bagiński Czesław Rolnik
Barszczewicz Tomasz Rolnik
Barszczewicz Jan Rolnik
Bartkowski Edmund Rolnik
Bartkowski Klemens Rolnik
Bartkowski Antoni Rolnik
Bartkowski Józef Rolnik
Bentkowski Wincenty Rolnik
Bielecki Antoni Rolnik  – Prezes OSP
Bojanowski Piotr Rolnik
Bojarski Piotr Rolnik
Czepkiewicz Stefan Rolnik
Chrzanowski Stanisław Rolnik
Chrzanowski Józef Rolnik
Ciecierski Szczepan Rolnik
Czarnecki Józef Rolnik
Dejnecki Stanisław Rolnik
Dejnowski Józef Rolnik
Druziński Adam Rolnik
Furmański Wacław Rolnik
Gadziński Jan Rolnik
Goszlarek Wawrzyniec Rolnik
Grabowski Piotr Rolnik
Grochowalski Piotr Rolnik
Gutkowski Tomasz Rolnik
Igielska Zofia Rolnik
Iwański Roman Rolnik
Jabłonowski Stanisław Rolnik
Jabłoński Antoni Rolnik
Jakubiak Franciszek Rolnik
Janiszewski Stanisław Rolnik
Jankowska Regina Rolnik
Jędrzejewska Józefa Rolnik
Kalman Franciszek Rolnik
Kaniewski Wincenty Rolnik
Karpińska Helena Rolnik
Kaszewski Hilary Rolnik
Keczmer Jan Rolnik
Kierski Franciszek Rolnik
Klimczyński Jakub Rolnik
Kostrzebski Stanisław Rolnik
Kuciński Piotr Rolnik
Kwiatkowska Michalina Rolnik
Kwiatkowski Franciszek Rolnik
Leśniewski Jan Rolnik
Lewandowski Jan Rolnik
Lewandowski Kazimierz Rolnik
Lossman Walenty Rolnik Szef POW
Lubański Teofil Rolnik
Lubański Teodor Rolnik
Lubański Onufry Rolnik
Łączyński Franciszek Rolnik
Łączyński Jan Rolnik
Łukasiak Stanisław Rolnik
Mackiewicz Feliks Rolnik
Manista Antoni Rolnik
Nasielski Jan Rolnik
Nowakowski Konstanty Rolnik
Oraczewski Józef Rolnik
Osmański Michał Rolnik
Ozimkowski Walenty Rolnik
Piątkowski Antoni Rolnik
Piotrowski Czesław Rolnik
Piotrowski Stanisław Rolnik
Piwoński Stefan Rolnik
Pomba Julian Rolnik
Radecki Andrzej Rolnik
Rochowicz Ignacy Rolnik
Rogalski Piotr Rolnik
Rogowski Piotr Rolnik
Różycki Zygmunt Rolnik
Ruchała Stefan Rolnik
Rybacki Sylwester Rolnik
Rychlicki Antoni Rolnik
Ryński Paweł Rolnik
Rytler Ernest Rolnik
Rytler Wilhelm Rolnik
Rzeczkowski Józef Rolnik
Sidwiński Julian Rolnik
Siemiątkowski Władysław Rolnik
Skoniecki Tymoteusz Rolnik
Skowyrski Stanisław Rolnik
Skrupczewski Stanisław Rolnik
Skubiszewski Władysław Rolnik
Skubiszewski Piotr Rolnik
Sobek Józef Rolnik
Sobiecki Stanisław Rolnik
Sobociński Wojciech Rolnik
Sobotka Józef Rolnik
Staniszewski Teofil Rolnik
Staniszewski Józef Rolnik
Stępkowski Józef Rolnik
Strzypczewski Stanisław Rolnik
Szałkowski Jan Rolnik
Szmelfenig Serafina Rolnik
Sztreja Franciszek Rolnik
Szymański Antoni Rolnik
Śliwczyński Jan Rolnik
Śliwczyński Antoni Rolnik
Śliwczyński Franciszek Rolnik – Prezes OSP
Śliwiński Konstanty Rolnik
Śliwiński Adam Rolnik
Śliwiński Ignacy Rolnik
Śliwiński Piotr Rolnik
Śniegocki Szymon Rolnik
Śniegocki Adam Rolnik
Trawczyński Bernard Rolnik
Trojanowski Jacenty Rolnik – Naczelnik OSP
Trojanowski Michał Rolnik
Turowski Mikołaj Rolnik
Tyburski Jan Rolnik
Tylka Zygmunt Rolnik
Wiński Jan Rolnik
Wiśniewski Stanisław Rolnik
Witkowski Jan Rolnik – Prezes OSP
Woźniak Adam Rolnik
Woźniak Franciszek Rolnik
Zdunkiewicz Julian Rolnik
Zdunkiewicz Władysław Rolnik
Żółtowski Józef Rolnik
Żółtowski Władysław Rolnik
Żółtowski Leon Rolnik
Adamczyk Grzegorz Rolnik R
Bagiński Czesław Rolnik R
Gutkowski Tomasz Rolnik R
Jackowski Antoni Rolnik R
Nowicki Antoni Rolnik R
Barszczewicz Tomasz Rybak
Jędrzejewski Stefan Rybak
Jędrzejewski Stanisław Rybak
Pesta Józef Rybak
Śliwiński Franciszek Rybak
Uznański Teodor Rymarz
Janiszewski Zygmunt Rzemieślnik
Bartkowski Marian Rzeźnik Naczelnik OSP
Cieszewski Jakub Rzeźnik
Olszewski Wacław Rzeźnik
Śliwiński Ludwik Rzeźnik
Turowski Jan Rzeźnik – Prezes OSP
Zieleniewski Bolesław Rzeźnik
Bagiński Aleksander Sekretarz Gminy
Sierputowski Bolesław Sekretarz Gminy – Naczelnik OSP
Jankowski Józef Stelmach
Komuński Rajmund Stelmach
Kozłowski Jan Stelmach
Margas Walenty Stelmach
Trawczyński Jan Stelmach
Ciecierski Tadeusz Stolarz
Jasiński Franciszek Stolarz
Jasiński Ludwik Stolarz
Jasiński Franciszek Stolarz
Pluthau Julian Stolarz
Retkowski Mieczysław Stolarz
Zaborowski Franciszek Stolarz
Skórzyński Jan Strycharz
Bartkowski Klemens Szewc
Bielecki Konstanty Szewc
Dobies Roman Szewc
Dzikowski Stanisław Szewc
Furmanek Władysław Szewc
Jankowski Klemens Szewc
Kolos Witold Szewc – Prezes OSP
Kowalski Stanisław Szewc
Kruciński Roman Szewc
Lewandowski Kazimierz Szewc
Pesta Antoni Szewc
Rajnik Edmund Szewc
Rutecki Ignacy Szewc
Siemiątkowski Władysław Szewc
Szymaniak Józef Szewc
Śliwiński Feliks Szewc
Śliwiński Piotr Szewc
Wiśniewski Józef Szewc
Milewicz Roman Tech bud
Kocięcki Józef  
Kłopociński Stefan Urzędnik
Panfil Władysława Wdowa po piekarzu
Dworakowski Władysław Wł domu
Sierputowski Bolesław Wł. domu
Trojanowski Jacek Wł. domu
Brykalski Stanisław Własne fundusze
Dworakowski Władysław Właściciel domu
Śliwiński Feliks Właściciel domu
Sobiesiak Antoni Woź. urz. pocz.
Kubiński Jan Woźny Gminy
Aniszewski Feliks Robotnik
Bilińska Zofia Robotnik
Biliński Jan Robotnik
Cywiński Franciszek Robotnik
Dejnecki Władysław Robotnik
Dudek Wojciech Robotnik
Falkowski Marian Robotnik
Górski Mateusz Robotnik
Grabusiński Stanisław Robotnik
Grochowalski Franciszek Robotnik
Jankowski Józef Robotnik
Jędrzejewski Jan Robotnik
Jędrzejewski Franciszek Robotnik
Jędrzejewski Marceli Robotnik
Jędrzejewski Stanisław Robotnik
Karpiński Franciszek Robotnik
Krajewski Franciszek Robotnik
Kurzyński Stanisław Robotnik
Łaboda Antoni Robotnik
Łączyński Paweł Robotnik
Maćkiewicz Feliks Robotnik
Małecki Karol Robotnik
Nowakowski Julian Robotnik
Ostrowski Franciszek Robotnik
Pesta Filip Robotnik
Piotrowski Józef Robotnik
Piwoński Jan Robotnik
Skowyrski Jan Robotnik
Skórzyński Jan Robotnik
Wasilewski Piotr Robotnik
Wieczorek Stefan Robotnik
Więckiewicz Julian Robotnik
Wojciechowski Władysław Robotnik
Woźnicki Wawrzyniec Robotnik
Zawadzki Leonard Robotnik
Ząbkiewicz Jan Robotnik
Zieliński Marcin Robotnik
Żłobecki Bronisław Robotnik
Skoniecki Piotr Zdun
Zalewski Józef Zegarmistrz

 

Bagiński Teofil ?
Bartkowiak Czesława ?
Bejer Mikołaj ?
Bojanowski Teofil ?
Chrzanowska Anna ?
Detnarski Franciszek ?
Ginter Konstancja ?
Jankowski Jan ?
Jaroszewski Roman ?
Jurkowski Władysław ?
Kalman Eleonora ?
Kierski Franciszek ?
Klepadło Marianna ?
Kowalska Ludwika ?
Kubiński Jan ?
Kwiatkowski Franciszek ?
Lewandowski Kazimierz ?
Lichocki Andrzej ?
Lubańska Marianna ?
Małecki Karol ?
Pauba Antonina ?
Piątek Antoni ?
Piątek Adam ?
Pruchniewski Kazimierz ?
Rybacki Piotr ?
Skórzyńska Michalina ?
Szymański Antoni ?
Śliwińska Pelagia ?
Trawczyński Wacław ?
Truszczyński Zygmunt ?
Wółkiewicz Marian ?
Wółkiewicz Władysław ?
Wółkiewicz Franciszek ?
Wółkiewicz Bronisława ?
Ząbkiewicz Władysław ?
Zembrzuska Tekla ?
Lenda Jan ?
Wiśniewski Marian ?

 

 

Sztandar Szkoły w Kroszynie w ratowskim klasztorze

Sztandar Szkoły w Kroszynie w ratowskim klasztorze

Mury ratowskiego klasztoru skrywają wiele tajemnic z przeszłości nie tylko okolicy ale także osób , których los w zawirowaniach dziejowych skierował właśnie tu nad Wkrę i Mławkę. ks. Karol Żurawski proboszcz parafii w Kroszynie powiat Baranowicze woj. nowogrodzkie, to postać ,która zapisała się pięknymi kartami w historii klasztoru w Ratowie. W roku 1945 jako repatriant zawitał do diecezji płockiej i został skierowany do pełnienia posługi jako kapelan Sióstr Misjonarek S. Rodziny w Ratowie. Jako człowiek o wszechstronnych zainteresowaniach interesował się etnografią oraz historią okolicy. To właśnie z pod jego ręki wyszła napisana w klasztorze w Ratowie Kronika sanktuarium pobernardyńskiego p.w. św. Antoniego z Padwy. Przepięknie z wielkim kunsztem do artystycznym ozdobiona rysunkami . Jednak nie o tym chciałem napisać.

Szukając informacji o ks. Karolu Żurawskim przeszukiwałem wiadomości o miejscowości Kroszyn – dzisiejsza Białoruś i natrafiłem na artykuł ks.Waldemar Witold Żurek Szkoła Powszechna w Kroszynie koło
Baranowicz 1910-1945,Rocznik Kolbuszowski 16, 2016 r. w nim to znalazłem fragment dotyczący proboszcza Żurawskiego oraz opis nadania sztandaru Szkole Podstawowej . Co ważniejsze w opisanym tekście autor wspomina że w kronice szkolnej zostało dopisane ołówkiem na marginesie, że podczas wojennej pożogi uległ zniszczeni drzewiec, a sam sztandar najprawdopodobniej trafił wraz ks. Karolem do Botowa powiecie mławskim. Zapis w tekście materiału był jednak błędny gdyż chodziło o Ratowo i klasztor pobernardyński. Dopiski w kronice mógł dokonać sam Żurawski, który następnie udał się na Dolny Śląsk w okolice Wrocławia i tam prowadził działalność duszpasterską . Sztandar najprawdopodobniej pozostał w depozycie u Sióstr Misjonarek w Ratowie.

Czy ktoś , kiedyś zetknął się z państwa z tym obiektem? Czy może coś wiemy jakie były jego dalsze  losy? Gdzie może być ukryt?

 

file:///C:/Users/schrzanowski/Desktop/Rocznik_Kolbuszowski-r2016-t16-s379-423.pdf

———————————————————–

Ks. Żurawski Karol, urodzony w  1903, wyświęcony na kapłana w  1933, po święceniach pełnił obowiązki wikariusza w  parafii Świętych Apostołów Piotra i  Pawła w Niedźwiedzicy (1935) i nauczyciela religii w szkołach zawodowych i powszechnych. Od 30 października 1939 r. ks. Żurawski pełnił obowiązki proboszcza w Kroszynie, do chwili powrotu proboszcza. Faktycznie w lipcu 1945 roku opuścił parafię, mając zezwolenie na wyjazd do Polski. Dnia 15 lipca tego roku przekazał dziekanowi, ks. Andrzejowi Zgryza klucze kościoła i akta, aby pełnił obowiązki administratora parafii. Spis kościołów i duchowieństwa diecezji pińskiej w R. P. 1935, Pińsk 1935, s. 123, 173; Mikhailik, Kościół katolicki na Grodzieńszczyźnie, s. 184; Żurawski, Kroszyn, s. 70.

Bernardyni ratowscy w roku 1861

Bernardyni ratowscy w roku 1861

 

Kolejną odsłoną historii zgromadzenia o. Bernardynów w Ratowie są zapisy w  CATALOGUS CLERI SAECULARIS AC REGULARIS – DIOECENSIS PLOCENSIS za rok 1861. Zgodnie z prawem opublikowano w nim spis duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego, w tym i ratowskich                         o. Bernardynów. W powyższy roku w klasztorze przebywali:

  1. o. Holandyszkiewicz Antonii – Gwardian
  2. o. Krysztoforski Mansfeld – Wikariusz
  3. o. Skupieński Adalbert
  4. o. Olkowski Olimp
  5. o. Lewachowski Macary
  6. o. Gawęcki Apolinary
  7. o. Cicholeński Franciszek
  8. o. Kobylański Vincenty
  9. br. Ślepowroński Klemens-  brat Laicki

Kapituła Prowincji Wielkopolskiej o. Bernardynów w Ratowie – 1857 rok

Kapituła Prowincji Wielkopolskiej o. Bernardynów w Ratowie – 1857 rok

Ważnym wydarzeniem dla każdego zgromadzenia zakonnego reguły franciszkańskiej były i są kapituły prowincji, na których to wybierany jest  Prowincjał, Kustosz  oraz gwardianie poszczególnych klasztorów.

Zaszczytem zatem dla Ratowa i ratowskiego zgromadzenia o. Bernardynów było gdy w roku 1857 własnie tu nad Mławką i Wkrą byli  po raz pierwszy i jak się później okazało, ostatki gospodarzami tego wydarzenia. Dzięki poszukiwaniom odnalazłem   relacje, dotyczącą przebiegu Kapituły i jej ustaleń.

W Kurierze Warszawskim nr 82 z dnia 15(21) marca 1858 roku donoszono:

,, Zebranie się XX. Bernardynów na kapitułę w Klasztorze Ratowskim  w miesiącu Lipcu r.z(1857), odbyło się z łaski szczodrobliwości  W. Homiljana Chamskiego, Dziedzica Dóbr Gradzanowo Zbęskie z przyległościami: za co prowincja Wielkopolska XX.Bernardynów , swemu  hojnemu Dobroczyńcy  nigdy w swych modłach  wdzięczna być nie przestanie, zanosząc je do Tronu Niebiańskiego Pana   za długie życie , czerstwe zdrowie i szczęśliwe powodzenie, tak samego Dobrodzieja  rzeczonej kapituły , jak i przezacnej jego familji. Na tej kapitule wybrani na wyższe stopnie , a przez Rząd zatwierdzoni  są:

X.  Marian Świtalski   na Prowincjała, 

X. Jan Połomski    na Kustosza Prowincji,

X. Ludwik Kurowski – na Przełożonego Klasztoru w Warszawie, 

X. Damazy Killer – na Przełożonego Klasztoru w Kaliszu,

X. Ludwik Filmuth – na Przełożonego Klasztoru w Kole,

X. Manswet Krysztorski – na Przełożonego Klasztoru w Warcie,

X. Bonifacy Barełkiewicz – na Przełożonego Klasztoru w Skępem,

X. Gabryel Wąsicki – na Przełożonego Klasztoru w Kazimierzu Biskupim,

X. Dezydery Kolczyński  – na Przełożonego Klasztoru w Przasnyszu,

X. Damian Śliwiński – na Przełożonego Klasztoru w Złoczowie,

X. Placyd Olkiewicz – na Przełożonego Klasztoru w Piotrkowie Trybunalskim, 

X. Piotr Rzepka – na Przełożonego Klasztoru w Łęczycy,

X. Jan Nowak – na Przełożonego Klasztoru w Widawie,

X. Tadeusz Lange – na Przełożonego Klasztoru w Ostrołęce,

X. Antoni Holandyszkiewicz – na Przełożonego Klasztoru w Ratowie,

X. Paschalis  Błażejewski – na Przełożonego Klasztoru w Czerniakowie,

X. Marceli Wójcik – na Przełożonego Klasztoru w Strzegocinie,

X. Pacyfik Ostrowski – na Przełożonego Klasztoru w Tykocinie,

X. Franciszek Morański – na Przełożonego Klasztoru w Górze Kalwarii,

X. Jan Połomski – na Przełożonego Klasztoru  św. Anny pod Przyrowem”.

 

 

Regulacja rzeki Wkry.Radzanów

Regulacja rzeki Wkry.Radzanów

     Kilka lat temu pisałem krótko o regulacji rzeki Wkry w okolicy Radzanowa. Wtedy to dla zilustrowania zamieściłem kilka zdjęć wykonanych w latach 70 tych kiedy to w okolicy mostu dogorywały już szczątki maszyny melioracyjnej ,,Hydra”.Próbowałem należność jakieś fotografie z prowadzenia prac w lokalnych muzeach. Wszędzie były tylko te , które pokazywały efekty. Typowy pat w sytuacji. Jednak i tym razem okazało się ,ze należny być cierpliwym. Dzięki uprzejmości sąsiadki z mojej ulicy przy poszukiwaniu zdjęć szkolnych w jej albumie natknąłem się na zdjęcia , których wtedy szukałem. Mąż sąsiadki Pan Leszek pracował przy regulacji i tak wśród fotografii znalazłem prawdziwy skarb, którym z Państwem się dziś podzielę.

Użycie zdjęć do  prezentacji publicznych   wyłącznie za zgodą autora strony ratowoklasztor.pl

Ostatni z ,,Hydry”. Regulacja Wkry.